چگونگی پیوند زدن در درختان پسته

اتصال دو قسمت گیاهی به صورتی که آن دو قسمت از طریق باززایی در محل اتصال با هم یکی شوند و به عنوان یک گیاه مستقل به رشد خود ادامه دهند پیوند زدن نامیده می شود. قسمتی که در بالای پیوند قرار می گیرد پیوندک و قسمت زیرین که ریشه را تشکیل می دهد پایه ی پیوند می باشد.

مهم ترین روش های پیوند درختان پسته

سـه روش پیوندزنـی در ایـران مرسـوم اسـت:

• پیوند شکمی
• پیوند لوله ای
• پیوند اسکنه ای

پیونــد اســکنه ای در قدیــم در ایــران کاربــرد داشــته کــه بــه تدریــج کنــار گذاشــته شده اســت. هــم اکنــون اســتفاده از پیونــد لولـه ای بـه دلیـل سـادگی، سـرعت عملیـات و درصـد بالای  جـوش خـوردن بیـن پایـه و پیونـدک رواج یافتـه و 90 درصـد از درختـان پســته بــا اســتفاده از ایــن روش تکثیــر می شــوند. در پیونــد شــکمی ابتــدا شــکافی افقــی در پاییــن شــکاف عمــودی بــه شــکل “تــی انگلیســی” برعکــس زده می شــود تــا صمــغ مترشــحه از شــکاف افقــی مانــع رویــش و رشــد جوانــه پیونــدک نشــود.

مشخصه های یک پایه خوب در پیوند زنی

• رشد بالایی داشته باشد
• نسبت به املاح آب و خاک و خشکی مقاوم باشد
• با پیوندک سازگاری داشته باشد
• بافت قوی و ساقه ی صاف داشته باشد
• نسبت به بقیه ی ارقام پسته عملکرد بیش تری داشته باشد

اصول گرفتن پیوند در درختان پسته

• پایه و پیوندک با ید با یکدیگر سازگار باشند
• لایه ی زاینده ی پیوند و لایه ی زاینده پایه باید بر روی هم منطبق شوند
• عملیات پیوند در زمان مناسب انجام شود
• سطوح بریده شده در برابر از دست دادن آب باید حفاظت شوند
• گیاه پیوند شده تا مدتی پس از پیوند باید تحت مراقبت باشد

نحوه ی اتصال پایه و پیوندک

لایه ی زاینده ی جدیدی که بعد از پیوند ایجاد می شود، آوند آبکش و چوبی جدیدی تولید می کند و رابطه ی محکمی بین پایه و پیوندک ایجاد می شود. از مهم ترین کارهای پیوند زدن این است که لایه های زاینده پایه و پیوندک روی یکدیگر قرار گیرند تا بافت پینه ای که از آن ها ایجاد می شود در هم رفته و یک اتصال همیشگی ایجاد شود.

نشانه های ناسازگاری پیوند در درختان پسته

• پایه و پیوندک به طور آشکار از هم جدا شوند
• درصد بالایی از پیوندهای انجام شده جوش نمی خورند
• گیاه در حالت نهالی خشک می شود
• برگ ها در نیمه ی دوم فصل زرد می شوند

بهترین زمان پیوند زدن در درختان پسته

• اواخـر اردیبهشـت تـا اوایـل خـرداد یعنـی هنگامــی کــه پوســت درخــت بــه راحتــی جــدا می شــود کــه بــه نــام پیونــد “جــو درو” معــروف اســت.
• پیونــد خــواب کــه در شــهریورماه زده می شــود. اجــرای ایــن پیونــد بیشــتر روی نهال هــا و در خزانــه مرســوم اســت.
• پیونــد بهــاره کــه در زمــان بیــدار شــدن درخــت قابــل انجــام اســت. ایــن پیونــد بیشــتر روی درختانــی زده می شــود کــه در خــرداد ســال قبــل عملیــات پیونــد آن هــا موفقیت آمیــز نبوده اســت.

نحوه انجام پیوند در درختان پسته

• آماده سازی پایه

در اســفندماه، نهال هــای 2 ،3 ســاله پســته در زمیــن اصلــی ســربرداری می شــوند. پــس از رشــد جوانه هــای جانبــی بســته بــه نــوع آرایــش تنــه درخــت، 1 تــا 3 شــاخه جانبــی روی پایــه اصلــی نگهــداری می شــود و ســایر شــاخه ها حــذف و روی شــاخه های باقیمانــده عملیــات پیونــد انجــام می گیــرد. در پیونــد لولــه ای هم اندازه بــودن قطــر پایــه و پیونــدک ضــروری اســت، بــه ایــن منظــور ابتـدا پایـه و شـاخه مناسـب پیونـدک انتخـاب می شــود. لازم اســت عمــل پیونــد در ارتفــاع 50 تــا 80 ســانتی متری پایــه انجــام شــود و نهــال بــه صــورت تــک تنــه هدایــت شــود.

• تهیه ی پیوندک

 به منظور تهیه ی پیوندک 2 تا 3 سانتی متر بالاتر از جوانه شاخه را قطع کرده و بعد از پوست درخت در 2 سانتی متری زیر جوانه با چاقوی پیوند زنی دور تا دور بریده می شود، سپس با انگشت پوست برش خورده را به آرامی چرخانده تا پوست حاوی جوانه به راحتی و به طور کامل از چوب شاخه درخت جدا شود.

• پیوند زنی

شاخه های جانبی پایه که سربرداری شده اند به فاصله ی 2 سانتی متر از بالا دور تا دور شاخه برش داده و به طریق تهیه ی پیوندک پوست جدا می شود و پیوندک آماده شده که به شکل استوانه است را روی چوب پایه قرار داده و در نهایت محل پیوند با نوار مناسب بسته می شود.

عملیات بعد از پیوند زدن

پـس از پیوند زنـی آبیـاری بایـد منظـم باشـد و بــه فاصلــه هــر 14 روز یــک بــار انجــام گیــرد. جوانه هــا و پاجوش هایــی کــه از زیــر محـل پیونـدک روی پایـه تشـکیل می شـوند بایـد قطـع گردنـد. حـدود 15 تا 20 روز پـس از عملیــات پیوندزنــی، بــا اطمینــان  یافتــن از جــوش خــوردن پیونــد، نــوار پیونــد بــاز شـود.

نکات مهم بعد از انجام عملیات پیوند زدن

• نیمـه اسـفندماه بهتریـن زمـان سـربرداری درختـان پسـته جهـت پیوندزنـی اسـت کـه در ایــن موســم نهال هــا بایــد از ارتفــاع 50 تــا 80 ســانتی متری ســربرداری شــوند.
• هنــگام ســربرداری درختــان بــزرگ  و مسن  جهــت پیونـد زدن بایــد ضمــن حفــظ یــک شــاخه بــه عنــوان آبکــش، درخــت از ارتفــاع 80 تــا 100 ســانتیمتری بریده شود.
• یــک نوبــت آبیــاری اضافــه در فروردیــن یـا اردیبهشـت ماه جهـت رشـد بهتـر درختـان سربرداری شــده بــه عملیــات پیوند زنــی کمــک زیادی می کند.
• چنانچـه در اسـفند ماه موفـق به سـربرداری و آماده ســازی درختــان جهــت پیوند زنــی نشده باشــید می تــوان از پیوندهای بدنه ای اسـتفاده کرد.
• بـرای درختانـی کـه در سـال جـاری پیوند می شـوند نبایستی  از کـود ازتـه اسـتفاده کرد. چنانچـه قصـد تغییـر پیونـد درختـان بالـغ را داشته باشید روی هـر درخـت حداقـل 12 پیونـد بزنید.
• حداقـل تـا یـک هفتـه بعد از پیونـد زدن آبیـاری انجـام نگیرد.
• محـل درختـان نَـر در زمـان پیونـد زدن بایستی مشـخص شود.
• ســعی شــود بــرای هــر رقــم، درخــت نَــر مخصـوص همـان رقـم بـه منظـور تضمیـن همزمانــی در گلدهــی پیونــد شــود.
• درختـان نـر طـوری در بـاغ بـه صـورت زیگـزاگ تعییـن موقعیـت شوند کـه فاصلـه دو درخـت نَـر بیـش از 40 متـر نباشـد.
• تــا زمانــی کــه طــول پیوندک هــا بــه 10 ســانتیمتر نرسیده اســت شــاخه های اضافــه نباید حذف شوند.
• هرگــز پیونــدک روی پایه هایــی کــه خشــبی و محکــم نشــده اند زده نشود.