شـدت تابـش نـور خورشـيد و افزايـش دمـا بيشـتر از حـد تحمـل گياه در زمـان رشـد سـريع مغـز عارضه آفتـاب سـوختگي ميــوه را ایجاد می کند. جنيــن اكثــر ميوه هايــي كــه دچــار آفتــاب ســوختگي مي شــوند، ســقط شــده و ايــن ميوه هــا به صــورت پــوك و نيمــه مغــز در زمــان برداشــت مشــاهده می شوند. ســلول هاي بافــت پوسـت سـبز و گاهـا پوسـت اسـتخواني ميـوه از بيـن رفته و در قسـمتي از ميـوه كـه در معـرض تابـش شـديد نـور خورشـيد قـرار گرفته اسـت، به حالــت نكــروزه و ســياه رنــگ ديــده مي شــود. ارقــام مختلــف پســته حساســيت هاي متفاوتــي بــه عارضــه آفتاب سوختگی نشان می دهند. در بيــن ارقــام تجــاري پســته، ممتــاز حســاسترين و رقــم اكبــري مقاومتريــن رقــم بــه عارضــه آفتاب سوختگی مي باشــد. خشـكيدگي سرشـاخه در اثـر ضعـف درخـت و بيماري هـا سـبب از بيــن رفتــن شــاخ و بــرگ شــده و باعث می شود كــه شــاخه هاي مجـاور در معـرض تابـش مسـتقيم خورشـيد قـرار گیرنـد و در نتيجـه آفتـاب سـوختگي افزايـش مييابـد.
عوامل ایجاد آفتاب سوختگی
- هـرس نا به هنـگام و شـديد سبب می شود که قســمتي از ميوه هايــي كــه قبلا در ســايه قــرار داشــتند، در معــرض نــور شــديد خورشــيد قــرار گيرنــد. خســارت در ميوه هایــي كــه به طــور ناگهانــي در معــرض تابــش مســتقيم نــور خورشــيد قــرار مي گيرنــد بــه مراتــب بيشــتر از ميوه هايــي اســت كــه از همــان زمــان تشــكيل در معــرض تابــش خورشــيد بوده انــد. بيشــترين افزايــش دمــا در ســطح خــاك بــدون پوشــش گياهــي می باشد. در صورتيكــه فاصلــه بيــن درختــان روي رديــف، كــم باشــد و رديف هــاي بــاغ در جهــت وزش بــاد غالــب در زمــان رشــد مغــز قــرار نداشته باشــند، فاصلــه نزديـك درختـان بـه یکدیگـر، اجـازه ورود بـاد بـه بـاغ و جابه جايـي هـواي بسـيار گـرم سـطح خـاك را نـداده، بنابرايـن هـواي گـرم مجـاور خوشــه سبب تشــديد عارضه آفتاب سوختگی می شود. همچنيــن رديف هــاي شــرق – غربــي بيشــترين نــور را دريافــت ميكننــد و ميـزان آفتـاب سـوختگي در ميوه هـاي قسـمت جنوبـي درخـت بيشـتر می باشد. خسـارت آفتـاب سـوختگي در رديف هـاي شـمالي- جنوبـي بـه دلیل دريافــت نــور خورشید كمتــر، كاهــش پیدا می کند.
- افزايــش دور آبيــاري، همچنيــن آبيــاري نامنظــم و تنــش آبيــاري خصوصـا در زمـان پركـردن مغـز، باعـث كاهـش رطوبـت خـاك شـده و ميــزان جــذب آب توســط ريشــه ها كاهــش مييابــد، بنابرايــن در زمانـي كـه نيـاز بـه جـذب آب بيشـتر جهـت انتقـال مـواد غذايـي از خــاك مي باشــد، ايــن كار بــا كنــدي صــورت مي گيــرد. بــا توجــه بــه محـدود شـدن جـذب آب و مـواد غذايـي، بـه بسـياري از ميوه هـا آب و مـواد غذايـي كافـي جهـت ذخيـره در مغـز ارسـال نمي شـود كـه ايـن حالـت باعث می شود که میوه آب زیادی از دست دهد و چــون آب از دســت رفتــه ميــوه جايگزيــن نمي شــود، باعث مــرگ ســلول ها و در نهایت ســقط جنيــن خواهــد شــد.
- يكــي ديگــر از عوامــل آفتــاب ســوختگي مي توانــد كمبــود كلســيم ناشـي از زيـادي منيزيـم در محلـول خـاك باشـد. ميـوه پسـته كـه داراي بافـت اسـتخواني اسـت نيـاز بيشـتري بـه كلسـيم دارد. درخـت ممكـن اســت كمبــود كلســيم را در بــرگ نشــان ندهــد، ولــي مقــدار كلســيم بــراي ميــوه كافــي نباشــد. يكــي از علائم كمبــود كلســيم حساســيت ميــوه بــه آفتــاب ســوختگي اســت. ميوه هــاي دچــار كمبــود كلســيم و پتاســیم بــه آفتــاب ســوختگي حســاستر هستند
نقش سیلیکات پتاسیم در کاهش آفتاب سوختگی
نقش محلول پاشی سیلیکات پتاسیم در کاهش آفتاب سوختگی
- نتایــج نشــان داد کــه اثــرات محلول پاشــی ســیلیکات پتاسـیم و سـولوپتاس در اوج گرمـای تابسـتان درصـد پوکـی را در شــرایط عــادی بــه میــزان 40 درصــد در پــی داشــته و در شــرایط بــرگ کمتــر از اســتاندارد (10 بــرگ بــرای هــر خوشـه پسـته)، سـبب افزایـش 44 درصـدی محصـول سـالم و کاهــش 80 درصــدی میــزان پوکــی پسته ها شده است.
- تحقیقات انجام شده نشـان داده اسـت عنصـر سـیلیس اثـرات مثبتــي بــر رشــد و عملكــرد گيــاه دارد. افزایــش جــذب عناصـری مثل پتاسـیم، فسـفر و نیتـروژن بـا اضافـه کـردن سیلیسـیم بـه محلـول غذایـی بـه فـرم سـیلیکات پتاسـیم در تحقیقـات برخـی از محققیـن بیـان شـده اسـت
- سـیلیس باعـث رشـد رویشـی و افزایـش تولیـدات مـاده خشــک می شــود و تعــرق را کاهــش می دهــد و روی کیفیــت و عملکــرد دانــه اثــر می گــذارد. بــا ذخیــره و افزایــش ســیلیس در دیــواره ســاختمانی ســلول ها، بــرگ ایســتاده و ســایه گسـتري کمتـري داشـته و در نتیجـه فتوسـنتز افزایـش یافتـه و متعاقــب آن افزایــش عملکــرد خواهیــم داشــت.
- اثــرات محلول پاشــی ســیلیکات پتاســیم و ســولوپتاس در اوج گرمــای تابســتان عارضــه ســوختگی را بــه میــزان 58 درصــد کاهــش داد.
- اثــرات محلولپاشــی ســیلیکات پتاســیم و ســولوپتاس درصــد ســقط جنیــن را در شــرایط عــادی بــه میــزان 12 درصـد در پـی داشـته و در شـرایط بـرگ کمتـر از اسـتاندارد (10 بــرگ بــرای هــر خوشــه پســته)، ســبب کاهــش 26 درصــدی میــزان ســقط جنیــن شــده اســت.
بنابرایــن، تکــرار دو مرحلــه محلول پاشــی در اواخــر خــرداد مــاه و تیرمــاه در کاهــش خســارت ســر ســوختگی پســته، پوکــی، ســقط جنیــن و افزایــش پرکــردن مغــز پســته بســیار موثــر می باشــد.
