توصیه کودی برای درختان بارور پسته

توصیه کودی در یک باغ پسته به عوامل زیادی از جمله رقم پسته، سن درختان، خصوصیات خاک، مقدار و کیفیت آب و شیوه آبیاری، مدیریت باغبانی، نتایج آزمایش خاک و برگ، میزان محصول و وضعیت اقتصادی بستگی دارد و کاربرد یک توصیه کودی در همه شرایط امکان پذیر نمی باشد. در هر باغ با توجه به توصیه های عمومی و دانستن حدود کمبود و کفایت عناصر در ارقام مختلف بایستی توصیه کودی انجام شود. توصیه کودی عمومی بایستی توسط کارشناسان خبره بهینه شود.

ازت

یکی از مهم ترین عناصر مورد نیاز درختان پسته ازت می باشد. فراهم کردن ازت برای درختان پسته عمدتا به صورت کود آبیاری یا سرپاش و مواد آلی می باشد. اما این عنصر در مواقع خاص هنگام تورم جوانه ها و پر شدن مغز به همراه عناصر دیگر به صورت محلول پاشی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

به طور کلی راندمان مصرف کودهای نیتروژنه در آبیاری سطحی حدود 30 تا 35 درصد می باشد در صورتی که تحقیقات نشان داده است که راندمان مصرف نیتروژن در کود آبیاری به صورت قطره ای سطحی حدود 70 درصد و قطره ای زیر سطحی تا 90 درصد می تواند ارتقاء یابد. نیاز نیتروژن درختان پسته در بهار در سال کم محصول از درختانی که در سال پر محصول هستند کمتر است. میزان نیتروژن مصرفی درختان در سال پرمحصول بالاتر از درختان در سال کم محصول می باشد زیرا در زمان پر کردن مغز به نیتروژن بیش تری احتیاج دارند و زرد شدن برگ های کنار خوشه ها در زمان پر کردن دانه ها نیز به همین علت می باشد. بر همین اساس 50 درصد نیتروژن مورد نیاز درخت باید قبل از سخت شدن پوست استخوانی در اختیار درخت قرار گیرد. از تاخیر در مصرف نیتروژن بایستی خودداری شود زیرا مصرف زیاد نیتروژن در اواخر فصل سبب رشد ثانویه می شود. در سال پر محصول حدود 30 درصد نیتروژن در اواخر زمستان و بهار و قسمت اعظم آن یعنی 70 درصد باقیمانده در مرحله رشد میوه و طی پر شدن مغز جذب می شود. جذب نیتروژن بعد از برداشت محصول کم می باشد بنابراین به بیانی دیگر 20 درصد از نیاز نیتروژن در اواخر اسفند و اوایل بهار، 30 درصد در مرحله رشد میوه، 30 درصد در مرحله پر کردن مغز و 20 درصد در مرحله رسیدن دانه و بلافاصله بعد از برداشت محصول بایست مصرف شود.

فسفر

فسفر یکی از عناصری است که شاید بیش از همه عناصر اصلی مورد نیاز گیاه تحت تاثیر شرایط خاک مثل Ph، مقدار آهک و نوع رس قرار می گیرد. در زمان کاربرد کودهای فسفره باید سعی کرد که کودهای فسفره کمترین تماس را با خاک به ویژه خاک های دارای رس بیشتر داشته باشند. این عنصر در هر دو سال پربار و کم بار اهمیت تقریبا یکسانی دارد. توجه به آزمایشات خاک و برگ در زمان استفاده از کودهای فسفره بسیار راهگشا می باشد. کودهای ماهی و مرغی در بین کودهای آلی دارای فسفر زیادی می باشند. در سال پر محصول حدود 25 درصد فسفر در بهار جذب می شود که عمدتا باری توسعه ریشه های جدید مورد نیاز می باشد. اما 55 درصد فسفر مورد نیاز طی پر شدن مغز جذب می شود در نتیجه در دسترس بودن فسفر در این مرحله بسیار مهم است و هر گونه خلل در تامین فسفر در این مقطع سبب ریزش جوانه های گل سال بعد شده و سال کم محصول شدیدی را برای سال بعد به ارمغان می آورد.

گاهی ممکن است به دلیل آهکی بودن خاک، شور بودن و رس زیاد حرکت فسفر در لایه های خاک مختل شود و نفوذ عمقی و پخشیدگی مناسب برای دریافت توسط ریشه ها را نداشته باشد پس محلول پاشی فسفر در زمان پر شدن فسفر برای درختان مفید می باشد. اسیدی کردن آب آبیاری با انواع اسیدها به جز اسید کلریدریک، کارایی فسفر را افزایش می دهد. بنابراین استفاده از اسیدهای معدنی مثل اسید فسفریک، اسید سولفوریک و اسید نیتریک و یا اسیدهای آلی مثل هیومیک اسید در کود آبیاری کارایی جذب فسفر را افزایش می دهد.

پتاسیم

پتاسیم یکی از مهم ترین عناصر غذایی برای درختان پسته به ویژه در سال پر محصول می باشد. با توجه به حدود بحرانی پتاسیم در خاک و برگ پسته و توجه به خصوصیاتی از خاک مثل شوری، بافت و نوع کانی های رسی باید اقدام به برطرف کردن کمبود پتاسیم نمود. برای بر طرف کردن کمبود پتاسیم در درختان پسته به طور کلی و متوسط می توان 1 تا 2 کیلوگرم سولفات پتاسیم به ازای هر درخت به صورت چالکود روی کودهای حیوانی در زمستان استفاده کرد.

به نظر می رسد در خاک های سبک و متوسط با شوری کم تا متوسط کاربرد 1 کیلوگرم سولفات پتاسیم به ازای هر درخت کافی باشد ولی در خاک های سنگین با شوری زیاد 2 کیلوگرم سولفات پتاسیم به ازای هر درخت باعث برطرف شدن کمبود پتاسیم می شود. این مقدار کود دهی زمانی توصیه می شود که غلظت پتاسیم خاک حدود کفایت را نشان دهد. محلول پاشی نیترات پتاسیم در شروع دوره پر شدن مغز نیز سبب بهبود کیفیت میوه پسته می شود.

جذب پتاسیم در درختان در سال پربار بیش از دو برابر پتاسیم جذب شده در درختان در سال کم بار می باشد. بنابراین میزان مصرف پتاسیم در درختان در سال پر بار نیز بایستی بیش تر از درختان در سال کم بار باشد.

کلسیم

کمبود کمی کلسیم در خاک های مناطق پسته کاری کمتر وجود دارد مگر در خاک های شنی و سدیمی. کمبود کلسیم بیش تر کیفی می باشد و در نتیجه اثرات متقابل با عناصر دیگر یا عدم انتقال مناسب در گیاه اتفاق می افتد. مسئله مهم در مورد کلسیم لزوم وجود آن در خاک برای اصلاح خاک های سدیمی یا شور سدیمی می باشد. اگر نتایج تجزیه خاک و نظر کارشناس نشان دهنده نیاز به اضافه کردن کلسیم به خاک باشد در این صورت می توان از گچ استفاده کرد.

کمبود کلسیم در مناطق پسته کاری معمولا کمبود فیزیولوژیک می باشد به این معنی که به دلیل عدم تحرک مناسب کلسیم در مراحلی از رشد انتقال آن در قسمت های مختلف گیاه با مشکل روبه رو می باشد. محلول پاشی نیترات کلسیم هنگام تورم جوانه ها، کاربرد خاکی نیترات کلسیم به روش کود آبیاری یا سرپاش در اوایل اردیبهشت ماه، محلول پاشی ترکیبات کلسیم در اوایل اردیبهشت و محلول پاشی کلات یا آمینوکلات کلسیم بعد از برداشت با هدف جذب از جوانه های پسته به کاهش عارضه لکه پوست استخوانی که در اثر کمبود کلسیم اتفاق می افتد موثر می باشد.

برای تامین کلسیم می توان از منبع نیترات کلسیم استفاده نمود ولی باید توجه داشت که نیترات کلسیم با هیچکدام از کودهای سولفاته و فسفاته سازگاری نداشته و مخلوط آن ها در تانک کود مثلا با کود سولفات پتاسیم سبب ایجاد رسوب در تانک می شود.

عناصر ریزمغذی

این عناصر شامل آهن، روی، منگنز، مس و بور می باشد. کاربرد خاکی این عناصر در صورتی که کمبود کمی آن در خاک وجود داشته باشد قابل توصیه می باشد. کمبود کمی یعنی اینکه مقدار قابل جذب عنصر در خاک کمتر از حدی باشد که گیاه نیاز دارد.کاربرد خاکی این عناصر در صورتی مفید می باشد که شرایط جذب آن ها توسط ریشه ها از خاک وجود داشته باشد. PHبالای خاک جذب این عناصر توسط ریشه را با مشکل رو به رو می سازد. در صورت کاربرد خاکی بهتر است که این عناصر روی کودهای آلی در چالکود استفاده شود تا کمتر تحت تاثیر شرایط نامساعد خاک قرار گیرد.یکی از راه های رفع کمبود عناصر کم مصرف محلول پاشی می باشد و راه دیگر بهبود وضعیت خاک از طریق کاربرد مواد اصلاح کننده ای مثل گچ و مواد آلی می باشد.

ترکیبات معدنی میکرو مانند سولفات آهن، سولفات منگنز، سولفات روی و سولفات مس قابلیت حلالیت در آب را دارند و می توان آن ها را به صورت کود آبیاری استفاده کرد. منتها به دلیل وجود اهک، درصد بالای رس و بعضا گچ در خاک کارایی آن ها کاهش می یابد.

بنابراین در صورت امکان کود دهی زمستانه عناصر میکرو همراه با مواد آلی (کودهای حیوانی) مناسب تر می باشد. استفاده از کلات آهن EDDHA برای کود آبیاری کارایی خوبی داشته و در طول فصل قابلیت استفاده همراه با آبیاری را دارد. برای تامین بور مورد نیاز گیاه از طریق آبیاری می توان از اسید بوریک استفاده کرد.